จาระบีมีกี่ประเภท? เลือกอย่างไรให้เหมาะกับเครื่องจักรในอุตสาหกรรม

จาระบี (Grease) คือหัวใจสำคัญของการหล่อลื่นในงานอุตสาหกรรม ตั้งแต่เครื่องจักรทั่วไป ไปจนถึงระบบที่ต้องทำงานภายใต้อุณหภูมิสูง แรงกดหนัก ความเร็วรอบต่ำ หรือสภาพแวดล้อมที่มีน้ำ ความชื้น และฝุ่น หากเลือกจาระบีไม่เหมาะสม อาจนำไปสู่การสึกหรอเร็ว เครื่องจักรเสียหาย และต้นทุนซ่อมบำรุงที่สูงกว่าที่ควรเป็น บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจว่า จาระบีมีกี่ประเภท พร้อมแนวทางเลือกจาระบีให้เหมาะกับเครื่องจักรอุตสาหกรรม รวมถึงกรณีที่ต้องใช้ จาระบีฟู้ดเกรด อย่างถูกต้องตามมาตรฐาน

จาระบีคืออะไร และประกอบด้วยอะไรบ้าง

จาระบีเป็นสารหล่อลื่นกึ่งแข็ง ประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่

• น้ำมันพื้นฐาน (Base Oil) เช่น น้ำมันแร่ น้ำมันกึ่งสังเคราะห์ หรือสังเคราะห์
• สารเพิ่มความข้น (Thickener) เช่น ลิเธียม แคลเซียม โพลียูเรีย ดินเหนียว
• สารเพิ่มคุณภาพ (Additives) เช่น EP, Anti-wear, Anti-rust, Solid Lubricant

การผสมผสานของทั้งสามส่วนนี้ ทำให้จาระบีแต่ละชนิดมีคุณสมบัติแตกต่างกันอย่างชัดเจน

จาระบีมีกี่ประเภท? (แบ่งตามสารเพิ่มความข้น)

1. จาระบีลิเธียม (Lithium Grease) เป็นจาระบีอเนกประสงค์ที่ใช้งานแพร่หลายที่สุด

• ทนความร้อนและแรงกดได้ดี
• ใช้ได้กับแบริ่ง ลูกปืน และเครื่องจักรทั่วไป
• ตัวอย่างเช่น Shell Gadus S2 V220, S2 V100

เหมาะกับงานอุตสาหกรรมทั่วไป และงานยานยนต์

2. จาระบีลิเธียมคอมเพล็กซ์ (Lithium Complex Grease) พัฒนาให้รองรับงานหนักและอุณหภูมิสูงขึ้น

• ทนความร้อนสูงถึงประมาณ 150°C
• รับแรงกดและแรงกระแทกได้ดี
• ยึดเกาะดีในสภาวะสั่นสะเทือน ตัวอย่างเช่น Shell Gadus S3 V220C, S3 V460

เหมาะกับเครื่องจักรงานหนัก สายพานลำเลียง โรงงานเหล็ก และเหมืองแร่

3. จาระบีลิเธียม–แคลเซียม (Lithium Calcium Grease)

จุดเด่นคือ ทนน้ำและความชื้น

• ป้องกันการกัดกร่อนดี
• เหมาะกับสภาพแวดล้อมเปียก ตัวอย่างเช่น Shell Gadus S2 V220 AC, S2 V460 A

เหมาะกับโรงงานที่มีน้ำ ความชื้น หรืออุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มบางประเภท

4. จาระบีแคลเซียม (Calcium Grease)

• ทนน้ำดีมาก
• อุณหภูมิการใช้งานปานกลาง
  ตัวอย่างเช่น Shell Gadus S1 A320

นิยมใช้ในงานช่วงล่างรถยนต์ และเครื่องจักรที่ไม่ใช้ความร้อนสูง

5. จาระบีโพลียูเรีย (Polyurea Grease) เป็นจาระบีเกรดพิเศษ อายุการใช้งานยาว

• ทนความร้อนสูงมาก (ถึง 180°C)
• ออกซิเดชันต่ำ
• ไม่ต้องอัดจาระบีบ่อย
  ตัวอย่างเช่น Shell Gadus S5 T460, S3 T220

เหมาะกับอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ เหล็ก กระดาษ และเตาเผา

6. จาระบีดินเหนียว (Clay Grease)

• ไม่หลอมเหลวเมื่ออุณหภูมิสูง
• เหมาะกับงานที่จาระบีทั่วไปไม่สามารถใช้งานได้
  ตัวอย่างเช่น Shell Gadus S2 U460 L

7. จาระบีเฉพาะทาง (Special Purpose Grease)

เช่น

• จาระบีเกียร์เปิดและลวดสลิง
• จาระบีกึ่งเหลวสำหรับเกียร์ปิด
• จาระบีปรับสภาพฟันเกียร์

ใช้ในงานเฉพาะทาง เช่น โรงงานน้ำตาล เหมืองแร่ และโรงไฟฟ้า

วิธีเลือกจาระบีให้เหมาะกับเครื่องจักรอุตสาหกรรม

1. พิจารณาอุณหภูมิการทำงาน

• ต่ำ–ปานกลาง: Lithium / Calcium
• สูงมาก: Lithium Complex / Polyurea / Clay

2. พิจารณาแรงกดและความเร็ว

• ความเร็วต่ำ แรงกดสูง: ความหนืดสูง (460 cSt ขึ้นไป)
• ความเร็วสูง: ความหนืดต่ำกว่า เช่น 100–220 cSt

3. สภาพแวดล้อม

• มีน้ำ / ความชื้น → Lithium Calcium หรือ Calcium
• ฝุ่น / สั่นสะเทือน → จาระบีที่ยึดเกาะสูง

4. อุตสาหกรรมอาหารและยา จำเป็นต้องใช้ จาระบีฟู้ดเกรด (Food Grade Grease) ที่ผ่านมาตรฐาน NSF H1 เพื่อป้องกันการปนเปื้อน และสอดคล้องกับข้อกำหนดด้านความปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อย